Kerst oratoria

De mysteriespelen met de geboorte van Christus als onderwerp kregen via de tussenstap van religieuze kerstliederen een majestueus vervolg vervolg in de kerstoratoria die vanaf de 17e eeuw ontstonden, met als bekendste het Weihnachtsoratorium van Johann Sebastian Bach.

J.S. Bach: An deiner krippen (Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar); DOWNLOAD THIS CD HERE

‘Es ist ein Ros entsprungen’ (1990 Cristina Deutekom © Philips 432 402-2) BUY THIS CD HERE

‘O Jesulein süss’ (Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar);  DOWNLOAD THIS CD HERE

‘Dry Coninghen’ (Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar);  DOWNLOAD THIS CD HERE

J.W. Franck: ‘Von der Geburt der Jesu Christu (Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar); DOWNLOAD THIS CD HERE

In navolging van Bach componeerden tal van componisten klassieke kerstoratoria of liederen, waaronder beroemde namen als Haydn, Brahms, Pfitzner en Carl Orff, maar ook bijvoorbeeld Wilhelm Mengelberg en Catherina van Rennes.

'Geistliches Wiegenlied Op.91 No.2 (Brahms)(1977 Elly Ameling Europese Kerstliederen © EMI LP 065-25 716 / CD EMI ICON 7 29874 2)

Ich steh' an deiner krippen hier (J.S. Bach)(1990 Cristina Deutekom © Philips 432 402-2); BUY THIS CD HERE

Zu Bethlehem geboren (Willem Mengelberg)(Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar); DOWNLOAD THIS CD HERE

Alphonsus Maria de Liguori ‘Tu scendi dalle stelle’ (1744) (Pieter Vis: Kerstliederen uit vele landen en van alle tijden (© 1995 Mirasound/Pieter Vis)); DOWNLOAD THIS CD HERE

Maddonnakindje (Catherina van Rennes) (Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar); DOWNLOAD THIS CD HERE

Vrede daalde neder (Catharina van Rennes) (Pieter Vis © CD Pieter Vis bas-bariton zingt 50 jaar); DOWNLOAD THIS CD HERE

Coen Vermeeren: Vesper in de Advent (Compositie 1997 ter gelegenheid van vijftigajarige dirigentenjubileum van Walther Cantrijn) (Sacramentskoor Breda o.l.v. Henri de graauw, Jorinde Geradts (viool), AstridSchijns (cello), Ingrid Obst (hobo), Cindy van Erp (fagot), Anton van Kalmthout (orgel) © Sacramentskoor Breda / CD MADC09); BUY THIS CD

Kerst in de opera

Natuurlijk hebben ook operacomponisten zich aan Kerst gewaagd, vele zelfs, waaronder Rimsky-Korsakov en Pftizner. Een volgende kerst zullen wij daar nog ruim op terugkomen, maar hier alvast een verrassinglied, 'O du mein holder Abendstern' uit Wagners Tannhäuser Act III, die speelt op... kerstavond! Wolframs lied wordt hier bijzonder fraai vertolkt door bas Pieter Vis:

Wagner: Tannhäser ‘O du mein holder Abendstern’ Pieter Vis: Träume unterm Christbaum (© 1999 Jubal Records/ Pieter Vis); DOWNLOAD THIS CD HERE

Profane kerstliederen

Profane kerstliederen ontstonden midden 19e eeuw. Zij gaan niet over de Bijbelpassages rondom de geboorte van Christus, maar beschrijven de sfeer van het kerstfeest, met als hoofdingrediënten de sneeuw, de Kerstman, zijn rendieren, de arrenslee, de kerstboom enzovoorts. Voor zover na te gaan vinden deze liederen hun oorsprong in de Amerikaanse kerstraditie, die te vergelijken is het de Sinterklaastraditie hier ten lande. Het beroemdste vroege voorbeeld is 'Jingle Bells'. Onder de titel 'One Horse Open Sleigh' werd het in 1857 door James Pierpont gecomponeerd voor het Thanksgiving-feest in de kerk van Savannah, Georgia.

Een kleine eeuw later componeerde Irving Berling de Bing Crosby hit 'I'm dreaming of a white Christmas' (1940). Het enorme commerciële succes dat Crosby hiermee had, leidde tot een kentering in het kerstrepertoire. Wat ooit een terrein was waar zich in eerste lijn klassieke zangers over ontfermden, veranderde op slag in een commerciële mallemolen waarbij de kerstgedachte soms ver te zoeken was... De trend van de bizarre hoezen begon in Amerika, maar waaide al snel over naar onze Oosterburen. Daarbij moet worden aangetekend dat de Amerikanen hun meest bizarre hoesontwerpen willens en wetens zo extreme hebben ontworpen, terwijl je bij de Duitse kitsch vaak het idee hebt dat het serieus bedoeld is. Het gaat hier natuurlijk vooral om de Nederlandse kersttraditie, maar deze is al sinds de middeleeuwen een product van kruisbestuiving. Liedjes die ooit druppelsgewijs Europa veroverden vanuit Frankrijk en Duitsland, werden nu al dan niet in het Nederlands omarmd door een schier onafzienbare schare volkszangers, die het deels zelfs in het Nederlands probeerden. Op de hoezenpagina's een overzicht van de belangrijkste hoesontwerpen in de Verenigde Staten, Duitsland, Nederland; er is zelfs een kerstplaat uit China!

Een van de allermooiste Duitstalige liederen werd begin jaren zeventig gecomponeerd door Robert Stolz, ‘Träume unterm Christbaum. Hij schreef het lied voor Pieter Vis. Stolz echtgenote bedankte Vis later voor de prachtige opname die we hier laten horen. Vis: ‘Gek genoeg is het lied minder bekend of vaak opgenomen dan je zou denken, op grond van de meeslepende melodie. Het is Stolz ten voeten uit, luister zelf maar!’

Robert Stolz; ‘Träume unterm Christbaum ‘ (Pieter Vis: Träume unterm Christbaum (© 1999 Jubal Records/ Pieter Vis)); DOWNLOAD THIS CD HERE

Een prachtig lied en inderdaad relatief onbekend, al verwijzen we hier graag naar een eveneens schitterend 45-toerenplaatje van de Italiaanse stertenor Giuseppe di Stefano, die het kort na Vis, midden jaren zeventig, eveneens opnam.

Profane Engelstalige kerstliedjes:

'Jingle Bells' (Miranda van Kralingen & Matangi Quartet © CD 2005 Challenge Classics CC721632)

‘Jingle bells (Pieter Vis: Kerstliederen uit vele landen en van alle tijden (© 1995 Mirasound/Pieter Vis))

'We wish you a merry Christmas' (Miranda van Kralingen & Matangi Quartet © CD 2005 Challenge Classics CC721632)

'Frosty the Snowman'

'White Christmas' (Marco Bakker brengt Kerstmis bij u thuis © CD 1993 EMI BOSPCD 138)

'Let it snow' (Miranda van Kralingen & Matangi Quartet © CD 2005 Challenge Classics CC721632)

'Winter wonderland'

Christmas carols:

'Away in a Manger' (Maarten Luther) (bij ons: 'Geen wiegje als rustplaats')

'Oh, come all ye faithful' ('Adeste fideles')

'Ding dong merrily on high' (HKH Prinses Christina © 2000 Eddy Ouwens Productions); BUY THIS CD HERE

‘Hark the herald angels sing’ (1990 Cristina Deutekom © Philips 432 402-2); BUY THIS CD HERE

'The first nowell' (ook bekend als The first noel)

‘Silent night’ (uit het Duits: ‘Stille Nacht, heilige Nacht’) (1990 Cristina Deutekom © Philips 432 402-2); BUY THIS CD HERE

'Silent night' (uit het Duits: 'Stille Nacht, heilige Nacht') (CD André Rieu © CD CNR Records 100.396-2)

'God rest ye merry, gentlemen'

'The Twelve Days of Christmas'

Kerst taboe?

Omdat Nederland als een van de enige landen ter wereld tot voor kort een sterkere Sinterklaastraditie dan een kerstraditie kenden, bestond er tot enkele decennia geleden een verkapt taboe op het promoten van kerstleideren voor 6 december, teneinde het Sinterklaasgfeest te beschermen. Dat leidde ertoe dat kerstplaten het in nederland relatief moeilijk hadden. Curieuzerwijze verwijzen bepaalde sites daarbij graag naar de poptraditie rond kers, waarbij licht over het enorme arsenaal aan klassieke kerstplaten wordt heengewalst. Terwijl het toch echt de klassieke zangers zijn geweest die het kerstlied op de kaart hebben gezet! En beslist niet alleen Amerikaanse diva's, ook al hebben die mogelijk de grootste 'hits' achter hun naam.

Deze kerstpagina heeft niet tot doel het Nederlandse kerstlied als zodanig of alle Nederlandse kerstopnamen te documenteren. Het doel is vooral een curieus voerzicht van hoogte- en dieptepunten te geven, waarbij de bezoeker voor zichzelf mag uitmaken hoe hij een en ander waardeert. Wat ons opviel was vooral de enorme hoeveelheid aan Nederlandse kerstliedopnamen die er in eht kalssieke genre bestaan. Het is in dat licht bijna alsof er helemaal geen taboe op kerstleieren heeft gerust...

Nederlandstalige kerstliedjes

'Als de lichtjes doven'

'De herdertjes lagen bij nachte'(Mieke Telkamp/Kerstmis met Marco Bakker, Mieke Telkamp en het Kinderkoor De Denneboompjes / © 1973 World Productions)

'De klimop en de hulstboom' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'De mooiste tijd van het jaar'

'Deze kerst ben je bij mij'

'Doe het licht maar uit'

'Een kind geboren in Bethlehem' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Een kindeken is ons geboren'

'Een vrolijk kerstfeest'

'Eenzame kerst'

'Er is een kindeke geboren op aard' (Mieke Telkamp/Kerstmis met Marco Bakker, Mieke Telkamp en het Kinderkoor De Denneboompjes / © 1973 World Productions)

‘Er is een kindeke geboren op aard’ (Arr. Jan Bonnefaas) (Wybe Kooijmans speelt op het Witte Orgel van de Grote St.-Vituskerk in Naarden bewerkingen van bekende advents- en kerstliederen © 1993 Cantintilena 1028-2); KOOP DEZE CD

'Er is een kindeke geboren op aard' (Marco Bakker brengt Kerstmis bij u thuis © CD 1993 EMI BOSPCD 138)

'Er is een kindeke geboren op aard' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Er is een roos ontsprongen'

'Er kwamen drie koningen'

'Ere zij God'

'Geen kerstfeest voor mij'

'Geen wiegje als rustplaats'

'Gloria in excelsis Deo' (De Denneboompjes/Kerstmis met Marco Bakker, Mieke Telkamp en het Kinderkoor De Denneboompjes / © 1973 World Productions)

'Gloria in excelsis Deo' (Marco Bakker brengt Kerstmis bij u thuis © CD 1993 EMI BOSPCD 138)

'Gloria in excelsis Deo' (Cristina Deutekom / Merry Christmas with Cristina Deutekom)

'Heb jij m'n piek gezien?'

'Herders hij is geboren'

'Haast u, o herderkens'

'Herders brengt melk en zoetigheid' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Herders hij is geboren' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Herders ik boodschap u' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Het viel een hemels dauwe'

'Het was een maged uutvercoren' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Het is kerstmis'

Het Stedeken van Nazareth (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Hoe leit dit kindeke' (Marco Bakker brengt Kerstmis bij u thuis © CD 1993 EMI BOSPCD 138)

'Hoe leit dit kindeke' (HKH Prinses Christina © 2000 Eddy Ouwens Productions); BUY THIS CD HERE

'Ik wil een kerstboom versieren met jou'

'In de sneeuw'

'In 't stedetje van Nazareth'

‘Kerstfeest in Holland’ (Pieter Vis: Kerstliederen uit vele landen en van alle tijden (© 1995 Mirasound/Pieter Vis)); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Kerst in de kroeg'

'Kerst voor iedereen'

'Kerstmis in de Jordaan'

'Kerstmis zonder jou'

‘Kerstnacht’ Pieter Vis: Op Kerstdag is geboren (© 1999 Elza de Vis-De Clercq Stichting / Pieter Vis); DOWNLOAD THIS CD

'Kind'ren zwijgt'

'Klein klein Jezuke' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

'Klein klein Jezuke' (1977 Elly Ameling Europese Kerstliederen © EMI LP 065-25 716 / CD EMI ICON 7 29874 2)

'Kling, klokje, klingeling'

'Laat ons met harten reine'

'Luid klokjes, klingelingeling' (De Denneboompjes/Kerstmis met Marco Bakker, Mieke Telkamp en het Kinderkoor De Denneboompjes / © 1973 World Productions)

'Maria die zoude naar Betlehem gaan' (Miranda van Kralingen & Matangi Quartet © CD 2005 Challenge Classics CC721632)

'Maria door een doornwoud trad'

'Maria heeft het boek'

'Met kerst ben ik alleen'

'Mijn mooiste kerstfeest'

''n heel gezellig kerstfeest'

'Natte kerst'

‘Nu zijt wellekome’ (Arr. Jan Bonnefaas) (Wybe Kooijmans speelt op het Witte Orgel van de Grote St.-Vituskerk in Naarden bewerkingen van bekende advents- en kerstliederen © 1993 Cantintilena 1028-2); KOOP DEZE CD

'Nu is die Roe van Jesse ghebloeyt'

'O dennenboom' (Kerstmis met Marco Bakker, Mieke Telkamp en het Kinderkoor De Denneboompjes / © 1973 World Productions)

'O herders, laat uw bokskens en schapen'(Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

‘O, Kerstnacht, schoner dan de dagen’ Pieter Vis: Op Kerstdag is geboren (© 1999 Elza de Vis-De Clercq Stichting / Pieter Vis); DOWNLOAD THIS CD

'O, Kerstnacht, schoner dan de dagen' (HKH Prinses Christina © 2000 Eddy Ouwens Productions); BUY THIS CD HERE

‘O kindeke klein’ (Arr. Feike Asma) (Wybe Kooijmans speelt op het Witte Orgel van de Grote St.-Vituskerk in Naarden bewerkingen van bekende advents- en kerstliederen © 1993 Cantintilena 1028-2); KOOP DEZE CD

'Ons is geboren een kindekijn'

‘Op Kerstdag is geboren ‘(Pieter Vis: Op Kerstdag is geboren (© 1999 Elza de Vis-De Clercq Stichting / Pieter Vis); DOWNLOAD THIS CD

'O suver maecht van Israel' (1977 Elly Ameling Europese Kerstliederen © EMI LP 065-25 716 / CD EMI ICON 7 29874 2)

'Papa met kerst ben ik bij je'

'Sneeuwklokjes zwijgen' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

‘Ster van Bethlehem’ (Pieter Vis: Op Kerstdag is geboren (© 1999 Elza de Vis-De Clercq Stichting / Pieter Vis)); DOWNLOAD THIS CD

‘Stille nacht’ Träume unterm Christbaum (© 1999 Jubal Records/ Pieter Vis); DOWNLOAD THIS CD HERE

‘Stille nacht, heilige nacht’ (Arr. Feike Asma) (Wybe Kooijmans speelt op het Witte Orgel van de Grote St.-Vituskerk in Naarden bewerkingen van bekende advents- en kerstliederen © 1993 Cantintilena 1028-2); KOOP DEZE CD

'Susa Nina' (Marie-Cécile Moerdijk zingt Kerstliederen uit alle landen © Mirasound 299233); DOWNLOAD THIS CD HERE

''t Is geboren het Goddelijk Kind'

''t voelt zo goed met kerstfeest'

'Tussen kerstmis en nieuwjaar'

'Vrede op aarde aan alle mensen'

'Vrolijk kerstfeest'

'Wij komen van 't Oosten' 

 

RS.

 

•

MET DANK AAN:

Pieter Vis (concertzanger)

Marie-Cécile Moerdijk (sopraan)

Rudi van den Bulck

Maarten Eilander

Wally Haisma

Concerto Records/ Plato Mania Amsterdam

•

LINKS:

www.merrytheschristmascollection.be
satyrlp.blogspot.nl
bizarrerecords.com